Toen beeldhouwer Lotti van der Gaag in 1950 naar Parijs vertrok leek de kans op succes bescheiden. Ze was geen gearriveerd kunstenaar, sprak de taal niet en had er geen netwerk. Toch belandde binnen het jaar werk van Lotti in een prestigieuze galerie.
Waar veel Nederlanders hun Parijse droom moesten opgeven, groeide Lotti in korte tijd uit tot een succesverhaal. Ze ontving lof van autoriteiten als Zadkine en Giacometti, verwierf grote opdrachten en kreeg in 1962 een overzichtstentoonstelling in het Stedelijk Museum Amsterdam. Haar beelden werden internationaal geprezen om hun unieke zeggingskracht. Vijftien jaar later was Lotti grotendeels vergeten. Terwijl Parijse ateliergenoten als Bram Bogart, Karel Appel en Corneille inmiddels wereldfaam genoten, leefde zij nog steeds in armoede. Ze werd failliet verklaard, moest zelfs stoppen met beeldhouwen Toch gaf Lotti niet op. Ze vond zichzelf opnieuw uit als schilder en werkte harder dan ooit om haar werk gezien te krijgen. Met succes: tegen het einde van haar leven was Lotti’s naam opnieuw gevestigd. De prijs die ze hiervoor betaalde was hoog. Lotti offerde een leven lang alles op voor haar kunst: comfort, vriendschap, gezondheid. Dit boek is het meeslepende verhaal van een permanent gevecht. Om erkenning, om aandacht en om haar demonen op afstand te kunnen houden. Uniek bronnenmateriaal geeft inzicht in een complex kunstenaarsleven.
Over Mark van den Tempel:
Mark was lang werkzaam als restaurator bij het Filmmuseum (inmiddels Eye) en heeft zich daarna als publicist gespecialiseerd in film, beeldende kunst en architectuur. Zijn artikelen verschenen in onder meer Haarlems Dagblad, Filmkrant, Nieuwe Revu en KIJK. In 2023 verscheen van zijn hand het boek Cobra, Koster en meer, waarin fotograaf en Zilveren Camera-winnaar Nico Koster vertelt over zijn ervaringen in de Nederlandse kunstwereld.
6 november 2026 t/m zondag 11 april 2027
Hoewel Lotti van der Gaag nooit officieel tot de Cobra-groep behoorde, vertoont haar werk sterke inhoudelijke overeenkomsten met deze beweging. In de vroege jaren vijftig raakte zij nauw betrokken bij kunstenaars uit de Cobra-kring, met name in Parijs. Ondanks het ontbreken van een formeel lidmaatschap wordt haar oeuvre beschouwd als een belangrijke en vernieuwende bijdrage aan de naoorlogse avant-garde en de Nederlandse beeldhouwkunst na 1945.
Met deze tentoonstelling wil het Purmerends Museum deze bijzondere vrouwelijke kunstenaar onder de aandacht brengen van een nieuw en breed publiek. We tonen haar karakteristieke sculpturen en tekeningen uit de jaren vijftig en presenteren in een aparte ruimte haar kleurrijke schilderijen en tekeningen uit de jaren zeventig.
Hoewel Lotti van der Gaag qua stijl, geest en vriendschappen sterk verbonden was met de Cobra-beweging, werd zij nooit officieel als lid beschouwd. Cobra werd opgericht in 1948 en viel rond 1951 alweer uiteen. Van der Gaag raakte pas in de vroege jaren vijftig intensief betrokken bij kunstenaars die uit Cobra voortkwamen, met name in Parijs. Tegen die tijd bestond Cobra als formele beweging feitelijk al niet meer.
Bovendien kende Cobra nooit een strikt lidmaatschap. Het was eerder een los samenwerkingsverband van gelijkgestemde kunstenaars uit Kopenhagen, Brussel en Amsterdam, zonder duidelijke of officiële ledenlijst. Omdat Van der Gaag niet vanaf het begin bij de groep betrokken was, werd zij doorgaans niet tot de zogenoemde 'kernleden' gerekend. Daarnaast werd de Cobra-beweging gedomineerd door mannelijke kunstenaars, onder wie Karel Appel, Corneille, Asger Jorn en Christian Dotremont, waardoor vrouwelijke kunstenaars vaak minder ruimte en erkenning kregen.
Lotti van der Gaag was niet alleen een getalenteerde beeldhouwster, maar ook een expressieve tekenaar en schilder. In de jaren vijftig, terwijl ze in Parijs werkte, creëerde ze een reeks tekeningen en schilderijen die nauw verbonden waren met haar beeldhouwwerk. Haar tweedimensionale werken uit deze periode zijn doordrenkt van fantasierijke wezens en organische vormen, vergelijkbaar met de figuren in haar beelden.
Ze maakte werken in pastelkrijt, waterverf, maar ook in de vroege jaren vijftig een serie houtskooltekeningen in haar Parijse atelier. Hoewel haar schilderijen en tekeningen uit de jaren vijftig minder bekend zijn dan haar beeldhouwwerken, bieden ze een fascinerend inzicht in haar artistieke ontwikkeling en haar vermogen om verschillende media te gebruiken om haar unieke visie tot uiting te brengen.